Verzuim en weerstand worden in veel organisaties gezien als lastige problemen die vooral zo snel mogelijk moeten worden opgelost. Ze kosten immers geld, tijd en energie. Toch vertellen deze verschijnselen ons vaak veel meer dan we op het eerste gezicht denken. Ze zijn niet alleen een last, ze zijn ook een signaal. Een signaal dat er ergens iets niet klopt in de manier waarop mens, rol en organisatie met elkaar verbonden zijn.
Wanneer iemand niet op de juiste plek zit en zijn talenten en drijfveren onvoldoende aansluiten bij wat de functie binnen de organisatie vraagt of bij de dynamiek van het team, dan kan er spanning ontstaan tussen mens, rol en organisatie. Dat kan zichtbaar worden in lichamelijke of psychische klachten die samenhangen met de werkdruk of de werkomgeving, maar ook in weerstand bij veranderingen of in de samenwerking met anderen. In het eerste geval raakt iemand uitgeput en meldt zich ziek, in het tweede geval zet iemand zich schrap of haakt af. Beide situaties laten zien dat er iets ontbreekt in de aansluiting tussen persoon, rol en organisatie.
Verzuim kan ontstaan door verschillende oorzaken. Het kan voortkomen uit de rol of de taken die iemand vervult, uit spanningen in de dynamiek van het team of uit een gebrek aan erkenning voor de inzet die iemand levert. Weerstand kan op zijn beurt zichtbaar worden wanneer mensen het gevoel hebben dat veranderingen hen overkomen, wanneer hun zorgen of ideeën niet worden gehoord of wanneer de samenwerking niet veilig voelt. In beide gevallen gaat het niet om lastig gedrag of een individueel falen, maar om een signaal dat iets onderzocht wil worden. Vaak is verzuim ook niet een op zichzelf staand gegeven, maar onderdeel van iets groters dat in het systeem van de organisatie speelt en gezien wil worden.
Het vraagt daarom niet om snelle verklaringen of standaardoplossingen, maar om het gesprek waarin onderzocht wordt waar het werkelijk vandaan komt. Pas wanneer duidelijk is wat er onder het verzuim of de weerstand ligt, ontstaat de mogelijkheid om talenten en competenties weer volledig tot hun recht te laten komen, binnen de bestaande functie of in een andere rol die beter aansluit.
Voor leiders en HR-adviseurs vraagt dit om meer dan het managen van cijfers of het volgen van protocollen. Het vraagt om het gesprek aan te gaan, samen te onderzoeken of iemand nog aansluit bij de functie en of die functie nog past binnen de ontwikkeling van de organisatie. Soms ligt de spanning niet bij de persoon, maar bij de rol of bij hoe het werk is ingericht. De kunst is om te ontdekken waar het gat zit en welke mogelijkheden er zijn om weer beweging te brengen in plaats van stilstand. Dat kan betekenen dat talenten anders ingezet worden, dat een functie opnieuw vorm krijgt of dat de samenwerking op een andere manier wordt georganiseerd.
Leiderschap in dit vraagstuk betekent niet dat je alle antwoorden moet hebben, maar wel dat je de ruimte biedt om te onderzoeken en dat je het gesprek niet uit de weg gaat. Verzuim en weerstand bestrijd je niet door harder te sturen, maar door nieuwsgierig te kijken naar wat er zichtbaar wordt en door samen te zoeken naar waar nieuwe energie kan ontstaan. Zo wordt wat eerst een last leek, een kans om vitaliteit en veerkracht te vergroten.
Ik geloof daarom dat verzuim en weerstand geen problemen op zichzelf zijn, maar signalen die zichtbaar maken wat aandacht nodig heeft. Ze laten zien dat het tijd is om opnieuw te kijken naar de verbinding tussen mensen, teams en organisaties. Ze openen de weg naar vragen die verder gaan dan de korte termijn: klopt de plek die iemand inneemt, zijn de rollen helder verdeeld en krijgen talenten de ruimte om volledig tot hun recht te komen?
Herken je als HR-adviseur of leider deze uitdagingen in jouw organisatie? Ik ga graag met je in gesprek om samen te onderzoeken wat er nodig is. Met onder andere mijn organisatiekompas-scan maken we snel zichtbaar waar de knelpunten liggen. Vanuit daar werk ik met een heldere analyse, praktisch advies en bruikbare tools, zodat er weer ruimte ontstaat voor een organisatie die vitaal en veerkrachtig is en dat ook blijft.