Een succesvolle leider heeft niet alleen visie, daadkracht en strategie (yang), maar ook inlevingsvermogen, menselijke sensitiviteit en het vermogen om te verbinden (yin).
In veel organisaties krijgt leiderschap voornamelijk vorm vanuit de mannelijke, ofwel de yang energie. Het gaat over visie, focus, richting, koersbepaling, strategie, besluiten en voortgang. Herkenbaar? Gelukkig! Want deze yang thema’s zijn uiteraard super belangrijk voor een organisatie. Een succesvol leider heeft hier continu aandacht voor. Het geeft houvast en structuur, zeker in een wereld die voortdurend in beweging is. Tegelijkertijd vraagt leiderschap om meer dan alleen deze yang energie. Het vraagt om het kunnen dragen van het geheel waarin mensen samenwerken, zich verhouden en betekenis geven aan hun werk. En dan hebben we het meer over de vrouwelijke, ofwel yin energie.
De afgelopen tijd duikt Max op school en dus ook thuis in de wereld van de jagers en verzamelaars. Ik help hem daar zo nu en dan bij en merk hoe dit onderwerp mij helpt om anders te kijken naar waar ik zelf mee bezig ben: naar wat succesvol leiderschap in deze tijd vraagt. En alsof het zo moest zijn, luisterde ik vandaag naar een aflevering van de Trueman Show waarin Karen Hamaker-Zondag te gast is. Ook zij maakt daarin de verbinding tussen de wereld van de jagers en verzamelaars en de tijd waarin we nu leven.
Ontzettend fascinerend en boeiend. Wanneer je terugkijkt naar de oorsprong van samenleven, wordt zichtbaar hoe yin en yang ooit vanzelfsprekend naast elkaar bestonden en elkaar versterkten. In de tijd van de jagers en verzamelaars ontvouwde het dagelijks leven zich als een samenspel van aandacht en aanwezigheid.
De jagers, vaak mannen, trokken eropuit in een wereld die scherpte en focus vroeg en waarin het vermogen om de omgeving te lezen en in het moment te handelen van levensbelang was. Hun aandacht was naar buiten gericht en gericht op beweging en richting. In die manier van aanwezig zijn herkennen we wat later yang is gaan heten. De energie die zorgt voor voortgang, helderheid en het maken van keuzes.
Binnen deze gemeenschap voltrok zich tegelijkertijd een andere beweging. De verzamelaars, vaak vrouwen, leefden in nauwe verbinding met de natuur en het ritme van de dag. Zij hielden het geheel in het oog en zorgden voor wat nodig was om het leven gaande te houden. Hun aandacht was breed en ontvankelijk, afgestemd op samenhang en continuรฏteit. In deze manier van aanwezig zijn herkennen we wat later yin is gaan heten. De energie die bedding biedt, verbindt en draagt, en waarin het leven zich kan ontvouwen. D
Het grootste deel van onze menselijke geschiedenis leefden we als jagers en verzamelaars. Die periode beslaat tienduizenden jaren en heeft diepe sporen nagelaten in hoe het menselijk brein zich heeft gevormd. De taken, verantwoordelijkheden en manieren van samenleven uit die tijd hebben invloed gehad op hoe aandacht werd verdeeld en wat als belangrijk werd ervaren. Die sporen zijn vandaag de dag nog steeds merkbaar.
Daardoor werkt het brein van mannen en vrouwen vandaag de dag vaak nog steeds op een andere manier en kent het andere prioriteiten. Zo is het brein van veel mannen afgestemd geraakt op gerichte aandacht. Informatie wordt overzichtelijk geordend, als in aparte laadjes, waarbij telkens รฉรฉn onderwerp centraal staat. Dat helpt om focus te houden en doelgericht te handelen. Het brein van veel vrouwen is daarentegen afgestemd geraakt op samenhangende aandacht. Informatie wordt niet los opgeslagen, maar blijft met elkaar verbonden. Gedachten, gevoelens en ervaringen vormen een geheel, waardoor context en verbanden vanzelf zichtbaar worden. En zo ontstaan wrijvingen die eerder iets laten zien over verschil in denken dan over verschil in bedoeling.
Een kort voorbeeld. In sommige relaties ontstaat bijvoorbeeld wrijving rond iets alledaags als de vaatwasser, waarbij in het brein van veel mannen het laadje vaatwasser pas opengaat op het moment dat hij ermee bezig is. Terwijl in het brein van veel vrouwen diezelfde vaatwasser allang verbonden is met wat er nog moet gebeuren. Met het feit dat de glazen straks nodig zijn, de handdoeken bijna op zijn, er morgen gewerkt moet worden, het nu nog rustig is in huis, dit eigenlijk het perfecte moment is en dat als het nรบ niet gebeurt, het later op een onhandig moment alsnog moet. Waardoor die ene vaatwasser ongemerkt een hele keten aan gedachten activeert die niets te maken heeft met afwas, maar alles met overzicht, zorg en vooruitdenken.
Deze soms onhandige verschillen zijn dus het resultaat van een lange geschiedenis waarin het brein zich heeft aangepast aan wat nodig was om te overleven. Waarvoor dank.
Wanneer deze beweging wordt vertaald naar organisaties, wordt zichtbaar hoe sterk yang in de afgelopen eeuwen richtinggevend is geworden. Want in veel organisaties krijgt leiderschap vorm vanuit voornamelijk de yang energie. Het gaat over visie, focus, richting, koersbepaling, strategie, besluiten en voortgang. En zoals eerder vermeld: perfect, ga zo door!
En: tegelijkertijd vraagt het functioneren van organisaties dus ook om de yin energie. Om het vermogen om signalen op te vangen voordat ze concreet worden, aandacht voor wat zich aandient in teams en samenwerkingen en ruimte voor waarneming, luisteren en aanwezigheid. Deze kwaliteiten laten zich minder gemakkelijk vastleggen in systemen en cijfers, terwijl ze diep van invloed zijn op hoe mensen zich verbinden aan hun werk en aan elkaar.
En dan de korte maar belangrijke conclusie voor succesvol leiderschap en organisaties: leiderschap vraagt het vermogen om te schakelen tussen jagen en verzamelen. Tussen het yang en yin. Het vraagt dat leiders kunnen focussen, besluiten nemen en richting geven wanneer beweging nodig is. En dat zij kunnen vertragen, waarnemen en ruimte houden voor context en relaties wanneer het geheel daarom vraagt.
Succesvol leiderschap ontstaat dus daar waar yin en yang elkaar afwisselen en versterken.
En als je tijd hebt in je welverdiende vakantie: luister vooral naar de podcast!